Door Irina Cavescu, Head of Portfolio bij Learnlight
Stel je een vergadering met je team voor. Je vraagt om ideeën. Eén collega begint al te antwoorden voordat je je vraag hebt afgemaakt. Een andere zegt niets, tot je die persoon rechtstreeks aanspreekt.
Het is verleidelijk om stilte tijdens een vergadering als instemming te interpreteren. Maar vaak heeft die meer te maken met de verschillende manieren waarop mensen hebben geleerd om hun mening te geven. Onze culturele achtergrond, generatie en werkomgeving bepalen mee wanneer en hoe we verwachten dat iemand het woord neemt. In een divers team hebben die verschillen invloed op iets waar elke leidinggevende aandacht voor zou moeten hebben: voelen mensen zich veilig genoeg om hun mening te geven?
AI en telewerk hebben veel aspecten van ons werk eenvoudiger gemaakt. Neem bijvoorbeeld communicatie via e-mail. Een groot taalmodel (LLM) kan binnen enkele seconden een bericht in een andere taal schrijven, dat je vervolgens gewoon vanuit je thuiskantoor verstuurt. Het is verleidelijk om te denken dat internationale communicatie daarmee geregeld is. Maar dat geeft een vals gevoel van zekerheid. Zodra situaties zich voordoen die je niet kunt automatiseren, verdwijnt dat gevoel al snel.
Misschien haalt je bedrijf een grote klant binnen in Azië, maar blijkt die niet te reageren op de manier waarop jij onderhandelt. Of je kantoor fuseert met een bedrijf in Roemenië en plots neem je dagelijks deel aan vergaderingen in het Engels. Je krijgt een nieuwe Nederlandse leidinggevende die je voortdurend naar je mening vraagt. Of een collega vraagt om feedback, maar de feedbackmethode met positieve en negatieve opmerkingen die je altijd gebruikt, blijkt in diens cultuur niet goed aan te slaan.
In elk van die situaties moet iemand het woord durven nemen, een mening delen of toegeven dat iets niet helemaal duidelijk is. Dat vraagt om psychologische veiligheid: het gevoel dat je het oneens mag zijn of mag aangeven dat je iets niet begrijpt, zonder daarvoor afgestraft of in verlegenheid gebracht te worden.
Zonder die veiligheid houden mensen zich stil en delen ze hun beste ideeën niet. Het risico om iets verkeerd te zeggen voelt dan groter dan de meerwaarde van je mening geven.
Welke taken AI ook overneemt, onze menselijkheid blijft onze belangrijkste troef. En net in situaties als deze wordt duidelijk hoe belangrijk die is.
In een multicultureel team wordt het creëren van een veilige omgeving om je mening te geven nog complexer. Wat in de ene cultuur vanzelfsprekend aanvaard wordt, kan in een andere cultuur juist als een risico aanvoelen.
Iemand komt misschien uit een cultuur waarin het heel normaal is, of zelfs verwacht wordt, om openlijk tegen een leidinggevende in te gaan. Een collega uit hetzelfde team kan dan weer gewend zijn aan een omgeving waarin zoiets ernstige gevolgen kan hebben voor je carrière. Dezelfde vergadering kan voor de ene persoon dus veilig aanvoelen en voor de andere helemaal niet.
Leidinggevenden die zich daar niet bewust van zijn, kunnen stilte gemakkelijk verkeerd interpreteren als instemming, of directe communicatie als onbeleefdheid beschouwen.
Om dat te vermijden, moet je niet alleen de culturele achtergrond van anderen begrijpen, maar ook inzicht krijgen in je eigen culturele profiel. Pas wanneer je die twee met elkaar in verband kunt brengen, kun je vertrouwen creëren binnen je team.
Van die twee kijken we meestal het minst naar onszelf. Daarom begint het voor leidinggevenden net daar: bij hun eigen gedrag en voorkeuren.
De vijf stappen hieronder tonen hoe je dat in de praktijk brengt.
Stel dat je leiding geeft aan een Japans team. Proberen om zelf meer Japans te worden zodat je dat team beter kunt aansturen, gaat voorbij aan wat cultureel bewustzijn en interculturele intelligentie werkelijk betekenen.
Begin met jezelf een paar vragen te stellen:
Hoe communiceer ik het liefst?
Hoe ga ik om met meningsverschillen?
Hoe voel ik me bij stiltes tijdens een vergadering?
Geef mensen tijd om na te denken. Sommige medewerkers hebben wat ruimte nodig voordat ze klaar zijn om hun mening te geven.
Nodig stillere teamleden rechtstreeks en op een vriendelijke manier uit om bij te dragen. Voor sommige mensen is een directe, persoonlijke vraag precies het duwtje dat ze nodig hebben.
Maak verwachtingen expliciet. Zeg duidelijk wat je van je team verwacht, in plaats van ervan uit te gaan dat iedereen de sfeer of onuitgesproken signalen op dezelfde manier interpreteert.
Sta vervolgens eerlijk stil bij de oorsprong van die voorkeuren. In welke mate komen ze voort uit je persoonlijkheid? Hoeveel wordt bepaald door de cultuur waarin je bent opgegroeid, de cultuur waarin je vandaag leeft of de bedrijfsculturen die je hebben beïnvloed? En welke rol speelt je generatie?
Al die invloeden uit elkaar halen is complex. De meesten onder ons staan er nooit bij stil, tenzij iemand ons toont hoe we dat kunnen aanpakken. Daar kan een interculturele opleiding bij helpen.
Zodra je je eigen voorkeuren en gewoontes duidelijker ziet en begrijpt waar ze vandaan komen, kun je ook het gedrag van anderen beter herkennen. Zonder het meteen als juist of fout te beoordelen.
In de praktijk betekent dit dat mensen met verschillende achtergronden waarschijnlijk ook op verschillende manieren bijdragen aan een gesprek. En elke bijdrage is even waardevol.
Culturele en generatieverschillen zijn daar duidelijke voorbeelden van. Denk aan een Thaise en een Amerikaanse collega, of aan twee collega's van verschillende generaties. De ene heeft misschien wat tijd en een rechtstreekse vraag nodig om zijn of haar mening te geven. De andere neemt spontaan het woord, zonder daarvoor eerst uitgenodigd te worden.
Geen van beide manieren is beter. Ze vertrekken gewoon vanuit een ander idee van wat normaal is.
Generatieverschillen spelen ook een rol in de manier waarop mensen deze vaardigheden ontwikkelen. Vroeger leerden veel professionals die vaardigheden bijna vanzelf. Ze keken bijvoorbeeld hoe een ervaren collega een moeilijk gesprek aanpakte of iemand begeleidde ter voorbereiding van een klantenmeeting.
Nu steeds meer teams op afstand werken, zijn die informele leermomenten veel minder zichtbaar. Daardoor krijgen medewerkers aan het begin van hun loopbaan minder kansen om al doende van anderen te leren.
Het probleem zit dus niet zozeer in de vaardigheden zelf, maar in de manier waarop ze tussen collega's worden doorgegeven. Leidinggevenden moeten daar bewuster op inzetten.
Je kunt hier morgen al mee aan de slag. De manier waarop je vergaderingen organiseert, is een goed vertrekpunt.
Kleine aanpassingen zoals deze helpen je team om zich veiliger te voelen en versterken het onderlinge vertrouwen.
Als leidinggevende moet je niet alleen begrijpen hoe elke medewerker werkt. Je moet er ook voor zorgen dat je teamleden elkaar beter leren begrijpen. Zo creëer je een omgeving waarin vertrouwen centraal staat en verschillende manieren van werken naast elkaar kunnen bestaan.
Dat is extra belangrijk in een werkomgeving die voortdurend verandert. Wanneer de volgende herstructurering, fusie of nieuwe markt zich aandient, kan een team dat elkaar begrijpt elkaar beter ondersteunen en begeleiden. Zo hoeft niet iedereen de veranderingen op eigen houtje te verwerken.
Een onderschatte manier waarop leidinggevenden hun team kunnen ondersteunen, is door de leerbehoeften van medewerkers in kaart te brengen en hen de juiste opleiding aan te bieden.
Maar laat het daar niet bij. Neem zelf ook deel aan de opleiding, in plaats van ze gewoon te organiseren en vervolgens aan de zijlijn te blijven staan.
Als het voor niet iedereen comfortabel aanvoelt om samen in dezelfde opleiding te zitten, kun je ook parallel een eigen leertraject volgen. Laat je team vooral zien dat ook jij nog dingen te leren hebt.
Niets versterkt psychologische veiligheid meer dan een leidinggevende die openlijk en bewust bereid is om samen met de mensen die hij of zij aanstuurt opnieuw beginner te zijn.
Uit het Future of Jobs report 2025 van het World Economic Forum blijkt dat zeven van de tien vaardigheden waarvan verwacht wordt dat ze tegen 2030 het sterkst aan belang zullen winnen, niet-technisch zijn.
In een wereld waarin technische vaardigheden snel verouderen, maken we vooral het verschil door hoe snel en hoe goed we menselijke vaardigheden ontwikkelen. Dat geldt zowel voor individuen als voor organisaties.
Ons vermogen om verbinding te maken met anderen, vertrouwen op te bouwen en met onzekerheid om te gaan, zal altijd waardevol blijven. En dat begint bij de manier waarop we naar onszelf kijken.
Dat brengt ons terug naar die vergadering, waarin de ene collega meteen het woord neemt en de andere stil blijft. Voor je beslist wat die stilte betekent, kun je jezelf beter eerst een eenvoudigere vraag stellen: wat betekent stilte voor jou, en waar heb je dat geleerd?
Over de auteur
Ze begon haar loopbaan in het onderwijs en de taaleducatie en bouwde daarna ervaring op in internationale mobiliteit, klantenrelaties en productontwikkeling. Die brede achtergrond geeft haar een eigen kijk op de manier waarop menselijke vaardigheden bijdragen aan bedrijfsresultaten.
Deze blog is gebaseerd op het oorspronkelijke artikel Nothing Builds Psychological Safety Faster Than A Leader Willing To Be A Beginner van Learnlight. Het artikel werd door BLCC vertaald en bewerkt.
Medewerkers die vlot communiceren, kunnen makkelijker samenwerken, hun expertise delen en nieuwe kansen grijpen. Investeren in deze vaardigheden is dan ook meer dan investeren in een opleiding: het versterkt de communicatie en samenwerking binnen je organisatie.
Benieuwd welke communicatievaardigheden jouw medewerkers vandaag nodig hebben? Ontdek onze gids over communicatievaardigheden voor de moderne werkplek.
Wil je weten hoe taal-, interculturele en/of interpersoonlijke training jouw organisatie vooruit kan helpen? We denken graag met je mee over een aanpak die aansluit bij de behoeften van jouw medewerkers en organisatie